Friday, September 10, 2010

მაჭახელი

ბაზგირეთის შემდეგ ართვინი და ბორჩხა გავიარეთ და მაჭახელისაკენ ავიღეთ გეზი. მაჭახელზე ბევრი რამ მსმენოდა, მაგრამ კონკრეტულად რა არც კი ვიცი.
 თქვენც ასე რომ არ იყოთ მცირედი ისტორიული ექსკურსი:
მაჭახელი, მიჭიხიანი, ისტორიული თემი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარაში მდინარე მაჭახელას და მისი შენაკადების: მინდიეთის წყლისა და ეფრატის ღელის ხეობებში. XVII საუკუნის პირველ მეოთხედში ოსმალებმა დაიპყრეს მთელი სამცხე-საათაბაგო. ამავე პერიოდიდან ლაზეთთან ერთად აჭარა-მაჭახელი ჩამოაცილეს საქართველოს; თავდაპირველად ცალკე სანჯაყს(ოლქს) წარმოადგენდა მაჭახელი, რომელიც ჩილდირის (ახალციხის) ვილაიეთში შედიოდა. რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 ომის შემდეგ 1878 ბერლინის კონგრესის გადაწყვეტილებით, მაჭახელი, საქართველოს სხვა ისტორიული ტერიტორიებთან ერთად, ოსმალთა უღლისაგან დროებით განთავისუფლდა. ამ ომის შემდეგ მაჭახლის მოსახლეობის დიდი ნაწილი თურქეთშიმუჰაჯირობა განაპირობა რუსეთის ხელისუფლების მიერ ხელოვნურად შექმნილმა მძიმე პირობებმა. გადაიხვეწა:
დღეს მაჭახელის ერთი ნაწილი, ზემო მაჭახელი, კვლავ თურქეთის საზღვრებშია, ქვემო მაჭახელი კი საქართველოს შემდაგენლობაშია;  ზედა ჩხუტუნეთი, ქვედა ჩხუტუნეთი, ჩიქუნეთი, ცხემლარა, სკურდიდი, აჭარისაღმართი, ქედქედი, სინდიეთი, ჟანივრი, გორგაძეები, საფუტკრეთი და სხვ. თურქეთის საზღვრებშია: ხერთვისი, მინდიეთი, აკრია, ქვაბისკავი, ზედვაკე, ეფრატი. (ვიკიპედია)

მე სწორედ თურქეთის საზღვრებში მოქცეული მაჭახელისკენ მქონდა გეზი აღებული. ისევ აღმართებზე რომ დავიწყეთ და თანაც ნამიან ნისლში- ცოტა კი შემეშინდა , ნუთი ისევ მთაში და 2000-3000მეტრზე მივდივართქო ( მესტიის და ბაზგირეთის მერე ), მაგრამ უღელტეხილი გადავიარეთ და დაღმართ-დაღმართ დავუყევით გზას (რომლის სამუშაოებიც მიმდინარეობდა).
ნელნელა მაჭახელის სოფლებიც გამოჩნდა და მეც მივხდი რომ ამჯერად ალპურ ბუნებასთან და ხრიოკ მიწასთან სულაც არ გვქონდა საქმე, არამედ აბიბინებულ , გამწვანებულ, ტყიან სოფლებში მივდიოდით, სადაც როგორც წესი მოსავალიც დიდია და ხალხიც მთის ხალხთან შედარებით უფრო ლაღი და თავისუფალი.
მოლოდინი გამართლდა. ჩვენმა მასპინძელმა კარგი ქართული სალამი გვითხრა და შინისაკენ გაგვიძღვა. გზად მთისკენ გაიშვირა ხელი- ამ მთას ხომ ხედავთო გვითხრა- აი სახლი რომ დგას მთის ძირში ეგ სახლი და ბაღჩა ჩვენიაო- ბაღჩის იქით კიდე თქვენიო. ესააო ჩვენი საზღვარი და გაეცინა. მართლაც ამ სოფლიდან 15 წუთში საქართველოში შეგეძლო ფეხით გადმოსვლა. ამიტომაც იყო რომ როუმინგი გამოვრთე და ბედნიერად ჯეოსელით შინ გადმოვრეკე.
იმ საღამო მასპინძლების ოჯახში სასიამოვნოდ გავატარეთ და მეორე დღიდან ხეობის დათვალიერებას შევუდექით






















გზად ხალხს ვხდებოდით, ყველას ქართულად ვესალმებოდით და ქართულადვე გვპასუხობდნენ. მასპინძლებმა ძალიან ლამაზი ადგილები გვანახეს, გზად სხვა სოფლებიც გავიარეთ და შეიძლება ითქვას გარკვეული წარმოდგენა შეგვექმნა მთლიანად ხეობაზე. უფროსებმა კარგად იცოდნენ ქართული, მაგრამ ახალ თაობას უჭირდა ქართულად მეტყველება, თუმცაღა მათშიც დავინახე ყველაფერი ქართულის სიყვარული, განსაკუთრებით მაშინ როცა ჰამლეტ გონაშვილის სიმღერები ჩაგვირთეს.
 ბათუმის შესახებ დიდმა თუ პატარამ იცოდა. იცონდენ როგორ გაალამაზეს და მოაწყეს და ძალიანაც უხაროდათ. ჩვენმა მასპინძელმა გვითხრა - მაგას რა ჯობიაო, ახლა ბათუმიდანაც შემოვა ტურისტიო, ჩვენც რომ კარგად ვიქნებით თქვენსკენ გამოვუშვებთო და ასე დავეხმარებით ერთმანეთს გაძლიერებაშიო. ტურისტები მაჭახელში ჩვენს იქ ყოფნაშიც ჩამოვიდნენ სტამბულიდან. მასპინძლები მათ ტიპიურ ქართულად დახვდნენ - იქაური ქართული საჭმელებით (1.ფოტო ”მალაჰტო”-მწვანე ლობიო ნიგვზით, 2. ფოტო- ”სილორი” , რომელსაც აჭარის მაღალმთიან სოფლებშიც აკეთებენ) და ქართული ღვინით.







 სამწუხაროდ მაჭახელში მხოლოდ ორი დღე დავრჩით , მაგრამ საკმაოდ ნაყოფიერი და ინფორმაციული ორი დღე აღმოჩნდა. ბევრი შთაბეჭდილებებიც მივიღეთ და გარკვეულწილად შინაურულადაც ვიგრძენით თავები. იმდენად ახლობელი იყო  მაჭახელელების საუბარი, საქციელი და ტრადიციები , რომ დაგავვიწყდა კიდეც რომ თურქეთის ტერიტორიაზე ვიყავით და არა საქართველოში, მაღალმთიანი აჭარის სოფლებში . ეს შეგრძნება რამდენადაც სასიხარულო იყო, იმდენად სევდის მომგვრელიც...
თუმცაღა მინდა დადებით ნოტაზე დავასრულო და გეტყვით რომ გამოვიკითხე როგორ შეიძლება მაჭახელში წასვლა , დათვალიერება, ღამის გათენება და ა.შ. და მინდა გითხრათ რომ სულ მარტივი პროცედურებია გასავლელი. ვფიქრობ , რომ დროა  ანტალიებში და ბოდრუმებში სიარულთან ერთად - აქვე საზღვართან მყოფი თურქეთში დარჩენილი ქართული სოფლები მოვინახულოთ, ჩვენი ხალხი გავიცნოთ და ის ლამაზი ბუნება საკუთარი თვალებით ვნახოთ , რის გულისთვისაც სტამბულიდან 1400კილომეტრს გადიან თურქი ტურისტები.
 შენიშვნა : მაჭახელა, ისტორიულ მაჭახელის ხეობაში დამზადებული კაჟიანი თოფის, დამბაჩის სახელწოდება. საქართველოში ცნობილია XVIII საუკუნის II ნახევრიდან. XIX საუკუნეში სხვადასხვა სახი მაჭახელა მზადდებოდა, მათ შორის საუკეთესო იყო ლულახრახნიანი, მოსევადებული. მაჭახელის დასამზადებელი დაზგა დაცულია აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში.(ვიკიპედია)

17 comments:

ჩორვენი¹³ said...

au ra magaria naxo sxva qveynis SAQARTVELO ♥ Zaian shtambechdavi iqneboda namdvilad

უბრალოდ said...

ჩორვენი¹³
შენც უნდა ნახო აუცილებლად :*

Anonymous said...

''shenma tofma machaxela saqartvelo asaxela'' machaxelas qartul nacilshi es fraza uyvart

Coach Factory said...

ferragamo shoes, supra shoes, abercrombie and fitch, ray ban pas cher, wedding dresses, nfl jerseys, reebok outlet, hermes, juicy couture outlet, air max, lululemon, p90x, ghd, timberland, mulberry, lancel, hogan, new balance shoes, birkin bag, mont blanc, asics, nike air max, ugg boots, soccer jerseys, hollister, rolex watches, north face outlet, beats by dre, montre pas cher, nike free, louis vuitton, ugg boots, herve leger, chi flat iron, vans, ralph lauren, oakley pas cher, jimmy choo, insanity, converse shoes, louis vuitton, karen millen, celine handbags, bottega veneta, marc jacobs, soccer shoes, mcm handbags, yoga pants, burberry, valentino shoes

Coach Factory said...

oakley outlet, moncler outlet, oakley vault, rayban, ray-ban, canada goose outlet, oakley vault, oakley sunglasses cheap, cheap sunglasses, cheap oakley, ugg boots, ugg, ray ban, ralph lauren, oakley vault, ray ban outlet, raybans, ray ban, cheap sunglasses, ray ban sunglasses outlet, louboutin, oakley, cheap sunglasses, canada goose, canada goose, canada goose, cheap oakley sunglasses, cheap oakley sunglasses, ray bans, oakley sunglasses outlet, oakley sunglasses cheap, oakley sunglasses outlet, discount oakley sunglasses, ray ban, ray bans, rayban, cheap oakley sunglasses, tn pas cher, ray ban outlet, oakley outlet, oakley outlet, moncler, oakley sunglasses outlet, canada goose, gucci, moncler, moncler, canada goose outlet, oakley sunglasses cheap

Coach Factory said...

oakley outlet, moncler outlet, oakley vault, rayban, ray-ban, canada goose outlet, oakley vault, oakley sunglasses cheap, cheap sunglasses, cheap oakley, ugg boots, ugg, ray ban, ralph lauren, oakley vault, ray ban outlet, raybans, ray ban, cheap sunglasses, ray ban sunglasses outlet, louboutin, oakley, cheap sunglasses, canada goose, canada goose, canada goose, cheap oakley sunglasses, cheap oakley sunglasses, ray bans, oakley sunglasses outlet, oakley sunglasses cheap, oakley sunglasses outlet, discount oakley sunglasses, ray ban, ray bans, rayban, cheap oakley sunglasses, tn pas cher, ray ban outlet, oakley outlet, oakley outlet, moncler, oakley sunglasses outlet, canada goose, gucci, moncler, moncler, canada goose outlet, oakley sunglasses cheap

Coach Factory said...

coach factory, oakley sunglasses, polo ralph lauren outlet, kate spade outlet, michael kors, ray ban sunglasses, michael kors outlet, louboutin, ray ban, longchamp, louis vuitton handbags, air jordan, louboutin, prada handbags, gucci outlet, oakley sunglasses, prada outlet, coach outlet store, nike shoes, louis vuitton, polo ralph lauren, air max, michael kors outlet, louboutin, michael kors outlet, toms shoes, tory burch outlet, burberry outlet online, tiffany and co, air max, jordan shoes, nike air max, coach outlet, true religion jeans, oakley sunglasses, ray ban sunglasses, burberry outlet online, nike free, michael kors, true religion outlet, louis vuitton outlet online, true religion, chanel handbags, polo ralph lauren outlet, coach purses, nike air max, nike free, ralph lauren, longchamp outlet

mao qiuyun said...

ugg outlet
ugg boots
louis vuitton handbags
tiffany outlet
ray ban sunglasses
moncler outlet
michael kors handbags
the north face outlet
thomas sabo uk
jordan shoes
true religion jeans
jordan shoes
michael kors outlet
michael kors factory outlet
soccer jerseys
cheap nba jerseys
louis vuitton bags
the north face
timberland boots
adidas wings
cheap jordans
ugg australia
tory burch outlet
air jordan shoes
the north face outlet store
mulberry outlet
ralph lauren uk
pandora jewelry
coach outlet online
lululemon outlet
soccer jerseys
mbt shoes
ray ban sunglasses
swarovski outlet
1029maoqiuyun

oakleyses said...

burberry outlet, air max, prada handbags, burberry outlet, michael kors outlet, uggs outlet, michael kors outlet, oakley sunglasses cheap, christian louboutin, michael kors outlet, prada outlet, oakley sunglasses, tiffany and co, michael kors outlet, air max, nike free, cheap oakley sunglasses, oakley sunglasses, louis vuitton outlet, jordan shoes, michael kors outlet, ugg outlet, polo ralph lauren, gucci outlet, ray ban sunglasses, louboutin outlet, kate spade outlet, rolex watches, cheap uggs, louis vuitton outlet stores, oakley sunglasses, replica watches, louis vuitton outlet, louboutin, longchamp handbags, louis vuitton handbags, louboutin shoes, ray ban sunglasses, ugg boots clearance, polo ralph lauren outlet, nike shoes, louis vuitton, longchamp handbags, tiffany and co, michael kors outlet online sale, longchamp outlet

oakleyses said...

kate spade handbags, nike free, oakley pas cher, nike free pas cher, longchamp, sac burberry, timberland, new balance pas cher, vans pas cher, ray ban pas cher, michael kors uk, polo lacoste, polo ralph lauren, nike tn, true religion jeans, nike blazer, true religion jeans, coach outlet, vanessa bruno, air max, hollister, michael kors outlet, true religion outlet, sac hermes, abercrombie and fitch, north face, air jordan, replica handbags, hollister, michael kors, coach outlet store online, air max, converse pas cher, true religion outlet, nike roshe, lululemon outlet online, north face, mulberry, nike air force, nike air max, sac guess, hogan outlet, ray ban sunglasses, air max pas cher, nike roshe run pas cher, michael kors pas cher, ralph lauren, sac longchamp pas cher, louboutin, coach purses

oakleyses said...

p90x, soccer jerseys, iphone 6s cases, timberland boots, ralph lauren, vans shoes, nike huaraches, bottega veneta, birkin bag, herve leger, asics running shoes, wedding dresses, baseball bats, insanity workout, celine handbags, nike trainers, north face outlet, nfl jerseys, iphone cases, louboutin, giuseppe zanotti, beats by dre, s6 case, mont blanc, abercrombie and fitch, ghd, soccer shoes, ipad cases, reebok outlet, iphone 5s cases, iphone 6s plus cases, chi flat iron, lululemon outlet, mcm handbags, new balance shoes, air max, nike roshe run, babyliss pro, mac cosmetics, iphone 6 cases, hollister clothing store, iphone 6 plus cases, north face jackets, ferragamo shoes, oakley, instyler, valentino shoes, jimmy choo outlet, hollister, longchamp

oakleyses said...

gucci, canada goose, ugg, canada goose uk, wedding dresses, moncler, marc jacobs, pandora jewelry, canada goose, juicy couture outlet, ray ban, montre homme, barbour, toms shoes, sac louis vuitton, swarovski, louis vuitton uk, pandora jewelry, links of london, sac lancel, pandora charms, moncler, louis vuitton, moncler, canada goose, moncler, ugg boots, ugg, karen millen, supra shoes, canada goose, moncler, moncler outlet, hollister, coach outlet store online, ugg pas cher, swarovski crystal, moncler, canada goose, doke gabbana, thomas sabo, vans, barbour, canada goose outlet, moncler, sac louis vuitton, ugg, louis vuitton, canada goose jackets, juicy couture, converse, pandora charms

xjd7410@gmail.com said...

20160914 junda
mulberry handbags
uggs on sale
uggs on sale
oakley sunglasses
coach outlet clearance
ugg sale
uggs outlet
true religion jeans
tiffany jewelry
ferragamo shoes
cheap jordans
michael kors outlet
coach outlet
swarovski outlet
christian louboutin outlet
ugg boots
swarovski crystal
mulberry outlet
mulberry handbags
longchamp outlet
air jordan shoes
tory burch outlet
air max 90
true religion jeans
ralph lauren uk
the north face jackets
swarovski jewelry
michael kors outlet
thomas sabo uk
polo ralph lauren
ferragamo outlet
lacoste pas cher
fitflops sale clearance
beats by dr dre
tiffany jewellery
nike roshe run
cheap mlb jerseys
tiffany and co jewelry
ugg boots
michael kors outlet store

xumeiqing said...

20161110meiqing
hollister kids
ralph lauren outlet
cheap jordans
christian louboutin outlet
uggs on sale
oakley sunglasses outlet
canada goose outlet online
coach outlet
ed hardy
gucci outlet

Meiqing Xu said...

lebron james shoes 2016
christian louboutin shoes
moncler
christian louboutin outlet
adidas uk
canada goose outlet
nike air max 90
versace shoes
mbt shoes
rolex daytona
20170216caiyan

Unknown said...

michael kors uk
fitflops shoes
armani exchange
texans jerseys
ray ban sunglasses
ecco shoes
skechers shoes
michael kors outlet clearance
michael kors handbags
michael kors handbags wholesale

John said...

nike outlet
stan smith adidas
christian louboutin sale
ray ban sunglasses outlet
coach outlet online
coach outlet online
fred perry polo shirts
nike flyknit
adidas outlet store
michael kors outlet online
20170406yuanyuan